Câu hỏi thường gặp về nguyên tắc sử dụng hợp lý

Sử dụng hợp lý là học thuyết pháp lý cho biết bạn có thể tái sử dụng tư liệu được bảo vệ bản quyền trong một số trường hợp mà không phải xin phép chủ sở hữu bản quyền.

Không có tuyên bố nào giúp bạn mặc nhiên rơi vào trường hợp sử dụng hợp lý. Không có gì đảm bảo rằng nguyên tắc sử dụng hợp lý sẽ bảo vệ bạn khi bạn sử dụng tác phẩm có bản quyền của người khác.

Fair Use - Copyright on YouTube

Câu hỏi chung về nguyên tắc sử dụng hợp lý

Nguyên tắc sử dụng hợp lý hoạt động như thế nào?
Ở Hoa Kỳ, thẩm phán sẽ xem xét một trường hợp cụ thể dựa trên một loạt các nguyên tắc để quyết định xem có áp dụng nguyên tắc sử dụng hợp lý hay không. Mỗi quốc gia/khu vực có quy tắc riêng về các trường hợp được sử dụng nội dung mà không cần có sự cho phép của chủ sở hữu bản quyền. Ví dụ: tại Hoa Kỳ, các tác phẩm bình luận, phê bình, nghiên cứu, giảng dạy hoặc báo cáo tin tức có thể được coi là trường hợp sử dụng hợp lý. Một số quốc gia khác có ý tưởng tương tự, có tên là xử lý hợp lý, lại có thể có cách hoạt động khác.
Yếu tố nào tạo nên trường hợp sử dụng hợp lý?

1. Mục đích và đặc điểm sử dụng, bao gồm cả xem xét liệu việc sử dụng đó mang bản chất thương mại hay là vì các mục đích giáo dục phi lợi nhuận

Tòa án thường tập trung vào việc phân tích xem trường hợp sử dụng đó có “tính biến đổi” hay không. Điều đó có nghĩa là bạn có thêm cách thể hiện hoặc ý nghĩa mới cho tác phẩm gốc hay không, hay chỉ đơn thuần sao chép nội dung gốc. Việc sử dụng cho mục đích thương mại ít có khả năng được coi là sử dụng hợp lý, mặc dù vậy vẫn có khả năng bạn được phép kiếm tiền từ video và vẫn là một trường hợp sử dụng hợp lý.

2. Bản chất của tác phẩm có bản quyền

Khả năng rơi vào trường hợp sử dụng hợp lý khi dùng nội dung của tác phẩm chủ yếu chứa dữ kiện thực tế sẽ cao hơn so với khi dùng các tác phẩm hoàn toàn hư cấu.

3. Lượng và tính chất của phần nội dung đã sử dụng so với toàn bộ tác phẩm có bản quyền

Việc vay mượn một phần nhỏ nội dung trong tác phẩm gốc có nhiều khả năng được coi là trường hợp sử dụng hợp lý hơn việc vay mượn phần lớn nội dung. Tuy nhiên, trong một số trường hợp, ngay cả việc vay mượn một phần nhỏ cũng có thể đi ngược lại với nguyên tắc sử dụng hợp lý nếu phần nhỏ đó là “cốt lõi” của tác phẩm.

4. Tác động của việc sử dụng đối với giá trị hoặc thị trường tiềm năng của tác phẩm có bản quyền

Các hình thức sử dụng gây ảnh hưởng đến khả năng thu lợi nhuận của chủ sở hữu bản quyền từ tác phẩm gốc của chính mình ít khi được coi là trường hợp sử dụng hợp lý. Đôi khi, tòa án có đưa ra ngoại lệ đối với yếu tố này trong những trường hợp liên quan đến nội dung giễu nhại.

Nguyên tắc sử dụng hợp lý áp dụng khi nào?
Việc ghi nhận tác giả cho chủ sở hữu bản quyền, đăng tuyên bố từ chối trách nhiệm như "không cố ý vi phạm" hay thêm nội dung gốc của bạn vào nội dung của người khác sẽ không mặc nhiên đồng nghĩa với việc bạn đang sử dụng hợp lý nội dung đó. Những hình thức sử dụng nhằm cố gắng thay thế tác phẩm gốc chứ không phải là nhận xét hay phê bình về tác phẩm đó sẽ ít có khả năng được xem là trường hợp sử dụng hợp lý.
Cách hoạt động của Content ID đối với trường hợp sử dụng hợp lý

Nếu tải một video chứa nội dung có bản quyền lên mà không có sự cho phép của chủ sở hữu bản quyền, thì bạn có thể phải nhận thông báo xác nhận quyền sở hữu qua Content ID. Thông báo xác nhận quyền sở hữu này sẽ khiến bạn không thể kiếm tiền từ video, ngay cả khi bạn chỉ sử dụng một vài giây, chẳng hạn như các trường hợp sử dụng một đoạn ngắn trong bài hát nổi tiếng.

Các hệ thống tự động như Content ID không thể quyết định đâu là hành vi sử dụng hợp lý vì đó là quyết định mang tính chủ quan theo từng trường hợp và chỉ có thể do tòa án đưa ra. Tuy chúng tôi không thể quyết định trường hợp nào là sử dụng hợp lý hoặc hòa giải các tranh chấp về bản quyền, nhưng việc sử dụng hợp lý vẫn có thể tồn tại trên YouTube. Nếu cho rằng video của bạn là trường hợp sử dụng hợp lý thì bạn có thể bảo vệ quan điểm của mình thông qua quy trình kháng nghị qua Content ID. Bạn nên cân nhắc kỹ về quyết định kháng nghị này. Đôi khi, bạn có thể không dừng lại ở đó mà còn phải trải qua bước khiếu nại và cả quy trình gửi thông báo phản đối theo Đạo luật bản quyền kỹ thuật số thiên niên kỷ (DMCA).

Nếu cả bạn và người xác nhận quyền sở hữu đều cố gắng kiếm tiền từ một video đang trong quá trình kháng nghị, thì chúng tôi vẫn duy trì tính năng kiếm tiền của video cho đến khi giải quyết xong đơn kháng nghị đó. Sau đó, chúng tôi sẽ thanh toán các khoản doanh thu tích lũy cho bên thích hợp.  

Những lựa chọn khác ngoài quy trình kháng nghị để giải quyết thông báo xác nhận quyền sở hữu

Cách dễ nhất để giải quyết các thông báo xác nhận quyền sở hữu qua Content ID là tránh nhận thông báo ngay từ đầu. Không sử dụng nội dung có bản quyền trừ khi video của bạn thực sự cần nội dung đó. Hãy khám phá Thư viện âm thanh của YouTube để tìm những bản nhạc mà bạn có thể sử dụng miễn phí trong video. Nếu bạn lấy nhạc từ các trang web cấp phép hoặc miễn phí bản quyền khác thì hãy nhớ đọc kỹ các điều khoản và điều kiện. Một số dịch vụ như vậy có thể không cấp quyền sử dụng trên YouTube hoặc kiếm tiền trên YouTube từ những bản nhạc lấy từ các trang này, do đó, bạn vẫn có thể phải nhận thông báo xác nhận quyền sở hữu qua Content ID.

Nếu bạn nhận được thông báo xác nhận quyền sở hữu qua Content ID đối với bản nhạc không quá quan trọng cho video của bạn, hãy thử xóa bản nhạc hoặc hoán đổi bản nhạc đó với các bản nhạc không vi phạm bản quyền trong Thư viện âm thanh. Bạn cũng luôn có quyền đăng tải một bản chỉnh sửa hoàn toàn mới của video mà không có nội dung bị xác nhận quyền sở hữu tại một URL mới.

Nguyên tắc sử dụng hợp lý có bảo vệ tôi hay không nếu...

Tôi đã ghi nhận tác giả cho chủ sở hữu bản quyền?

Tính biến đổi thường là yếu tố chính trong việc phân tích trường hợp sử dụng hợp lý. Việc ghi nhận tác giả cho chủ sở hữu tác phẩm có bản quyền sẽ không biến hành vi sao chép mà không biến đổi nội dung của họ thành hành vi sử dụng hợp lý. Những từ ngữ như “mọi quyền đều thuộc về tác giả” và “tôi không sở hữu” sẽ không mặc nhiên đồng nghĩa với việc bạn đang sử dụng hợp lý nội dung đó. Những từ ngữ này cũng không mang ý nghĩa là bạn có sự cho phép của chủ sở hữu bản quyền.

Tôi đã đăng tuyên bố từ chối trách nhiệm trên video của mình?
Khi bạn sử dụng tác phẩm có bản quyền của người khác, không có tuyên bố nào giúp bạn mặc nhiên rơi vào trường hợp sử dụng hợp lý. Việc thêm cụm từ “không cố ý vi phạm” sẽ không mặc nhiên bảo vệ bạn khỏi khiếu nại vi phạm bản quyền.
Tôi đang sử dụng nội dung cho mục đích "giải trí" hoặc "phi lợi nhuận"?

Tòa án sẽ xem xét kỹ mục đích sử dụng của bạn để đánh giá xem việc sử dụng đó có hợp lý hay không. Ví dụ như việc tuyên bố rằng video mà bạn tải lên “chỉ nhằm mục đích giải trí” sẽ ít có khả năng làm thay đổi quyết định của tòa khi cân nhắc trường hợp sử dụng đó là hợp lý hay không hợp lý. Tương tự, khi phân tích việc sử dụng hợp lý thì mục đích "phi lợi nhuận" được ưu tiên nhưng không mặc nhiên có tác dụng biện hộ.

Tôi đã thêm nội dung gốc do mình sáng tạo vào tác phẩm có bản quyền của người khác?
Ngay cả khi bạn đã thêm nội dung nào đó vào nội dung của người khác, thì trường hợp sử dụng của bạn vẫn có thể được xem là không hợp lý. Nếu tác phẩm của bạn không thêm cách thể hiện, ý nghĩa hoặc thông điệp mới cho tác phẩm gốc, thì có thể đó không phải là trường hợp sử dụng hợp lý. Tương tự như mọi trường hợp khác đã bàn đến ở đây, các tòa án sẽ xem xét cả 4 yếu tố đánh giá mức độ sử dụng hợp lý, bao gồm cả lượng nội dung của bản gốc mà bạn đã sử dụng.

Tài nguyên

Nếu muốn tìm hiểu thêm về nguyên tắc sử dụng hợp lý, thì bạn có thể tìm thấy rất nhiều tài nguyên trên mạng. Các trang web sau chỉ nhằm mục đích cung cấp thông tin và YouTube không xác nhận chất lượng nội dung trên các trang web này.

Thông tin này có hữu ích không?
Chúng tôi có thể cải thiện trang này bằng cách nào?