Sử dụng hợp lý trên YouTube

Sử dụng hợp lý là học thuyết pháp lý cho biết bạn có thể tái sử dụng tư liệu được bảo vệ bản quyền trong một số trường hợp nhất định mà không phải xin phép chủ sở hữu bản quyền. 

Nguyên tắc về sử dụng hợp lý

Mỗi quốc gia đều có những quy tắc riêng dành cho các trường hợp được sử dụng tư liệu mà không cần chủ sở hữu bản quyền cho phép. Ví dụ: tại Hoa Kỳ, các tác phẩm bình luận, phê bình, nghiên cứu, giảng dạy hoặc báo cáo tin tức có thể được coi là trường hợp sử dụng hợp lý. Một số quốc gia khác có khái niệm tương tự gọi là xử lý hợp lý và có cách hoạt động khác.

Toà án phân tích các trường hợp có khả năng là sử dụng hợp lý dựa vào các thông tin thực tế của từng trường hợp. Có thể bạn sẽ muốn xin tư vấn pháp lý từ một chuyên gia trước khi tải lên video chứa tài liệu được bảo vệ bản quyền.

Bốn yếu tố của sử dụng hợp lý:

Tại Hoa Kỳ, sử dụng hợp lý được xác định bởi một thẩm phán, người sẽ phân tích xem một trong bốn yếu tố của sử dụng hợp lý áp dụng với trường hợp cụ thể như thế nào.

1. Mục đích và tính chất sử dụng, bao gồm cả xem xét việc sử dụng đó mang bản chất thương mại hay mang mục đích giáo dục phi lợi nhuận

Tòa án thường tập trung phân tích xem trường hợp sử dụng đó có “tính biến đổi” hay không, tức là việc sử dụng đó có khiến tác phẩm gốc có thêm cách biểu đạt hoặc ý nghĩa mới hay không, hoặc đó có phải chỉ là một bản sao của tác phẩm gốc thôi hay không. Việc sử dụng cho mục đích thương mại có ít khả năng được coi là sử dụng hợp lý. Tuy nhiên, vẫn có trường hợp video nhờ biện hộ bằng nguyên tắc sử dụng hợp lý nên vẫn có thể kiếm tiền.

2. Bản chất của tác phẩm có bản quyền

Việc sử dụng tài liệu từ các tác phẩm chủ yếu mang tính thực tế có nhiều khả năng là công bằng hơn việc sử dụng các tác phẩm hoàn toàn tưởng tượng.

3. Số lượng và phần thực chất được sử dụng so với toàn bộ tác phẩm có bản quyền

Việc vay mượn một phần nhỏ tư liệu của một tác phẩm gốc có nhiều khả năng được coi là trường hợp sử dụng hợp lý hơn so với việc vay mượn phần lớn tư liệu. Tuy nhiên, trong một số trường hợp, việc vay mượn dù chỉ một phần nhỏ cũng có thể vi phạm nguyên tắc sử dụng hợp lý nếu phần đó cấu thành “cốt lõi” của tác phẩm.

4. Hiệu quả sử dụng đối với thị trường tiềm năng hoặc giá trị của tác phẩm có bản quyền

Các hình thức sử dụng ảnh hưởng đến khả năng kiếm tiền của chủ sở hữu bản quyền từ tác phẩm gốc của họ ít khi được coi là sử dụng hợp lý. Đôi khi, tòa án có áp dụng ngoại lệ đối với yếu tố này trong những trường hợp liên quan đến nội dung giễu nhại.

Ví dụ về sử dụng hợp lý

Hãy xem những ví dụ hữu ích về sử dụng hợp lý trong các video dưới đây.

Donald Duck Meets Glenn Beck in Right Wing Radio Duck

Video "Donald Duck Meets Glenn Beck in Right Wing Radio Duck"

của kênh rebelliouspixels

Bản phối lại này kết hợp các đoạn trích ngắn từ nhiều tư liệu nguồn và tạo nên một thông điệp mới. Đó là thông điệp về sức ảnh hưởng của luận điệu khiêu khích trong các giai đoạn khủng hoảng kinh tế. Những tác phẩm mang đến ý nghĩa mới cho tư liệu nguồn có thể được coi là trường hợp sử dụng hợp lý.

Video "Asiana to Sue KTVU for Broadcasting Fake, Racist Pilot Names"

của kênh TheRunListChannel

Đưa tin là một hình thức sử dụng khác thường được coi là sử dụng hợp lý. Video này thảo luận về một bản tin truyền hình lỗi đã bị đưa tin trên nhiều tờ báo. Bình luận viên dùng một đoạn video ngắn để chỉ rõ đối tượng trong bản tin của mình.

Biện pháp bảo vệ của YouTube đối với trường hợp sử dụng hợp lý

YouTube nhận được nhiều yêu cầu gỡ bỏ theo luật bản quyền. Những yêu cầu này đề nghị chúng tôi xóa các video mà chủ sở hữu bản quyền cho là vi phạm. Đôi khi, những yêu cầu đó nhắm mục tiêu đến các video có vẻ giống với các ví dụ rõ ràng về sử dụng hợp lý. Tòa án bắt buộc chủ sở hữu quyền phải cân nhắc sử dụng hợp lý trước khi họ gửi thông báo gỡ xuống do vi phạm bản quyền nên trong nhiều trường hợp (mặc dù đó là phần trăm rất nhỏ trong tổng số yêu cầu gỡ xuống do vi phạm bản quyền), chúng tôi đề nghị chủ sở hữu bản quyền xác nhận họ đã hoàn thành phân tích này.

Trong một số trường hợp đặc biệt, chúng tôi đã yêu cầu người sáng tạo video tham gia nỗ lực mới để bảo vệ một số tác phẩm trong những ví dụ hay nhất về “sử dụng hợp lý” trên YouTube trước yêu cầu gỡ xuống do vi phạm bản quyền. Thông qua sáng kiến này, YouTube đền bù cho những người sáng tạo có video sử dụng hợp lý phải tuân theo thông báo gỡ xuống với số tiền lên tới 1 tỉ USD chi phí pháp lý trong trường hợp việc gỡ xuống đó dẫn đến vụ kiện vi phạm bản quyền. Điều này giúp đảm bảo những người sáng tạo đó có cơ hội bảo vệ tác phẩm của mình. Đồng thời, toàn bộ cộng đồng sáng tạo cũng trở nên tốt đẹp hơn nhờ việc hiểu biết về tầm quan trọng cũng như những giới hạn của học thuyết sử dụng hợp lý.

Xem ví dụ về biện pháp bảo vệ của YouTube đối với trường hợp sử dụng hợp lý

Fracking Next Door

Hãy xem danh sách phát về các trường hợp sử dụng hợp lý được bảo vệ để biết thêm ví dụ.

Lưu ý: Nếu đang ở Hoa Kỳ, thì bạn có thể xem các video mà chúng tôi đã bảo vệ ở trên. Nếu bạn không ở Hoa Kỳ, thì rất tiếc, bạn sẽ không thể xem các video trong danh sách phát này.

Các video nêu trên chỉ đại diện cho một phần rất nhỏ số lượng yêu cầu gỡ bỏ do vi phạm bản quyền mà chúng tôi nhận được. Đó cũng chỉ là một tỷ lệ nhỏ trong các trường hợp có thể là sử dụng hợp lý nhưng bị yêu cầu gỡ bỏ. YouTube chỉ có thể bảo vệ theo nguyên tắc sử dụng hợp lý đối với một số ít video mỗi năm, do chúng tôi lựa chọn dựa trên nhiều yếu tố. Chúng tôi cố gắng chọn những video minh họa rõ nhất cho nguyên tắc sử dụng hợp lý. Nếu video của bạn được chúng tôi chọn để bảo vệ, thì chúng tôi sẽ liên hệ với bạn. Vui lòng không liên hệ với chúng tôi để yêu cầu bảo vệ video của bạn. Chúng tôi sẽ chủ động liên hệ với bạn nếu có thể bảo vệ bạn theo cách này.

Video được khôi phục

Dù không thể đưa ra lời biện hộ pháp lý cho mọi người, nhưng chúng tôi sẽ vẫn chú ý đến các thông báo yêu cầu gỡ bỏ gây ảnh hưởng cho tất cả người sáng tạo. Có thể bạn đã thấy báo chí đưa tin về một số trường hợp, trong đó chúng tôi đã yêu cầu chủ sở hữu quyền cân nhắc lại yêu cầu gỡ xuống hoặc khôi phục lại video sử dụng hợp lý. Ví dụ:

  • Videonày của Young Turks có chứa các đoạn video ngắn của một chương trình quảng cáo bị chỉ trích nặng nề. Các đoạn video này được nhắc đến trong một cuộc trò chuyện bàn luận về lý do khiến video đó xúc phạm người xem.
  • Videocủa Secular Talk chỉ trích Mike Huckabee vì đã chứng thực cho một phương pháp điều trị bệnh tiểu đường chưa được kiểm chứng.
  • Buffy vs Edward: Twilight Remixed -- [original version], một video phối lại so sánh cách thể hiện hình ảnh người phụ nữ trong hai tác phẩm về chủ đề ma cà rồng dành cho đối tượng thanh thiếu niên.
  • "No Offense" là một video do Tổ chức hôn nhân quốc gia của Hoa Kỳ tải lên và sử dụng lời nói cường điệu của Perez Hilton để làm ví dụ về hành vi khiếm nhã của những người đề xướng hôn nhân đồng giới.

Tài nguyên

Nếu muốn tìm hiểu thêm về nguyên tắc sử dụng hợp lý, thì bạn có thể tìm thấy rất nhiều tài nguyên trên mạng. Các trang web sau chỉ nhằm mục đích cung cấp thông tin và YouTube không xác nhận chất lượng nội dung trên các trang web này.

Thông tin này có hữu ích không?
Chúng tôi có thể cải thiện trang này bằng cách nào?