Veelgestelde vragen over redelijk gebruik

Redelijk gebruik is een juridisch beginsel dat stelt dat je auteursrechtelijk beschermd materiaal onder bepaalde omstandigheden mag gebruiken zonder dat daarvoor toestemming van de auteursrechteigenaar vereist is.

Er bestaan misverstanden waardoor het kan lijken of er automatisch sprake is van redelijk gebruik als je een paar magische woorden uitspreekt. Er is helaas geen toverspreuk om te garanderen dat je wordt beschermd door het concept 'redelijk gebruik' wanneer je auteursrechtelijk beschermd materiaal gebruikt dat niet van jou is.

Veelgestelde vragen over redelijk gebruik

Hoe werkt redelijk gebruik?
In de Verenigde Staten wordt redelijk gebruik vastgesteld door de rechter, die specifieke gevallen beoordeelt aan de hand van een aantal uitgangspunten. Wereldwijd worden er verschillende regels gehanteerd voor het gebruik van materiaal zonder toestemming van de auteursrechteigenaar. Zo vallen in de Verenigde Staten uitingen van commentaar, kritiek, onderzoek, onderwijs of berichtgeving onder redelijk gebruik. Andere landen hanteren het beginsel van redelijk handelen, waarbij weer andere regels worden gehanteerd.
Wat is bepalend voor redelijk gebruik?

1. Het doel en de aard van het gebruik, inclusief de vraag of dat gebruik van commerciële aard dan wel voor educatieve of non-profitdoeleinden is

Rechtbanken richten zich meestal op de vraag of het gebruik 'transformerend' is. Dat wil zeggen, of het gebruik een nieuwe uitdrukking of betekenis aan het origineel verleent, of dat het origineel louter is gekopieerd. Commercieel gebruik wordt minder snel als redelijk gebruik beschouwd, ook al is het mogelijk om ​​video-inkomsten te genereren waarbij het gebruik toch als redelijk gebruik kan worden beschouwd.

2. De aard van het auteursrechtelijk beschermde werk

Het gebruik van materiaal dat hoofdzakelijk feitelijk werk bevat, wordt eerder beschouwd als redelijk dan het gebruik van zuiver fictief werk.

3. De hoeveelheid en het wezenlijke belang van het gebruikte gedeelte in verhouding tot het auteursrechtelijk beschermde werk als geheel

Het ontlenen van kleine hoeveelheden materiaal aan een origineel werk wordt eerder beschouwd als redelijk gebruik dan het ontlenen van grote hoeveelheden. Toch kan in bepaalde situaties zelfs gebruik van een kleine hoeveelheid materiaal ervoor zorgen dat iets niet wordt beschouwd als redelijk gebruik, met name als het gebruikte materiaal de 'kern' van het oorspronkelijke werk vormt.

4. Het effect van het gebruik op de potentiële afzetmarkt of waarde van het auteursrechtelijk beschermde werk

Gebruik dat een negatieve invloed heeft op de mogelijkheid van de eigenaar van het auteursrecht om te profiteren van zijn of haar originele werk, wordt veel minder vaak beschouwd als redelijk gebruik. Rechtbanken maken in deze categorie soms een uitzondering voor parodieën.

Wanneer is redelijk gebruik van toepassing?
Het gebruik van auteursrechtelijk beschermd materiaal waarvan je niet de eigenaar bent, geldt niet automatisch als redelijk gebruik, zelfs niet als je de auteursrechteigenaar vermeldt, een disclaimer plaatst (zoals 'geen auteursrechtschending bedoeld') of eigen content aan de content van iemand anders toevoegt. Met name gebruik waarmee geen reactie wordt gegeven op de gebruikte content of waarmee de gebruikte content niet wordt bekritiseerd (maar dat slechts dient als vervanging van het originele werk) wordt zelden beschouwd als redelijk gebruik.

Content ID en redelijk gebruik

Als je zonder toestemming van de auteursrechteigenaar een video uploadt die auteursrechtelijk beschermde content bevat (ook al gaat het maar om een paar seconden aan content, zoals een fragment uit een populair nummer), kun je een Content ID-claim ontvangen. Je kunt dan geen inkomsten genereren met de video.

Geautomatiseerde systemen zoals Content ID kunnen niet bepalen of er sprake is van redelijk gebruik. Deze subjectieve beslissing kan alleen door een rechtbank worden genomen en kan per geval verschillen. YouTube kan niet bepalen wat onder redelijk gebruik valt en kan ook niet bemiddelen bij auteursrechtgeschillen. Dit betekent echter niet dat redelijk gebruik op YouTube niet mogelijk is. Als je denkt dat je video onder redelijk gebruik valt, kun je je standpunt verdedigen via de procedure voor Content ID-geschillen. Denk niet te licht over deze beslissing. In sommige gevallen moet je een bezwaarprocedure en zelfs een DMCA-verweerprocedure doorlopen.

Als jij en de eiser beiden proberen inkomsten te genereren met een betwiste video, blijven we inkomsten genereren met de video tot het geschil is opgelost. Nadat het geschil is opgelost, worden alle gegenereerde inkomsten uitbetaald aan de partij die in het gelijk is gesteld.  

Opties om claims zonder geschilprocedure te beslechten

Content ID-claims kun je maar beter vermijden. Gebruik geen auteursrechtelijk beschermd materiaal tenzij het absoluut noodzakelijk is voor je video. In de Audiobibliotheek van YouTube vind je muziek die je gratis in je video's kunt gebruiken. Als je ervoor kiest muziek van andere royaltyvrije of licentieverlenende sites te gebruiken, moet je zorgvuldig de algemene voorwaarden lezen. Sommige van deze services bieden mogelijk geen rechten om de muziek te gebruiken of er inkomsten mee te genereren op YouTube. In dat geval zou je dus nog steeds met een Content ID-claim te maken kunnen krijgen.

Als je toch een Content ID-claim ontvangt voor muziek die volgens jou niet essentieel is voor je video, heb je misschien de mogelijkheid om deze muziek te verwijderen of te vervangen door auteursrechtvrije nummers uit de Audiobibliotheek. Daarnaast kun je altijd je video bewerken en de geclaimde content eruit verwijderen. Vervolgens kun je een volledig nieuwe versie van de video uploaden met een nieuwe URL.

Val ik in de volgende gevallen onder de bescherming van 'redelijk gebruik'?

Als ik de auteursrechteigenaar heb vermeld?

Het begrip 'transformerend' speelt een belangrijke rol bij de vaststelling van redelijk gebruik. Het noemen van de auteursrechteigenaar in de bronvermelding zorgt er niet automatisch voor dat een niet-transformerende kopie van materiaal kan worden aangemerkt als redelijk gebruik. Teksten als 'alle rechten gaan naar de auteur' en 'ik ben niet de eigenaar' betekenen niet automatisch dat je op redelijke wijze gebruikmaakt van het materiaal, en ook niet dat je toestemming hebt van de auteursrechteigenaar.

Als ik een disclaimer in mijn video heb geplaatst?
Er is geen toverspreuk om te garanderen dat je wordt beschermd door het beginsel van redelijk gebruik wanneer je auteursrechtelijk beschermd materiaal gebruikt dat niet van jou is. Het opnemen van de woorden 'geen auteursrechtschending bedoeld' beschermt je niet automatisch tegen claims wegens auteursrechtschending.
Als ik de content gebruik voor 'entertainment' of 'non-profitgebruik'?

Om te bepalen of het gaat om redelijk gebruik, kijken rechters zorgvuldig naar de reden waarom je het materiaal hebt gebruikt. De verklaring dat je video 'alleen voor entertainmentdoeleinden' is bedoeld, zal waarschijnlijk geen doorslaggevende rol spelen in de afweging of het om rechtmatig gebruik gaat. Ook gebruik voor 'non-profitdoeleinden' speelt een rol, maar is op zichzelf onvoldoende rechtvaardiging.

Als ik door mij zelf gemaakt origineel materiaal toevoeg aan het auteursrechtelijk beschermde werk van iemand anders?
Zelfs als je iets unieks en eigens toevoegt aan een video van iemand anders, hoeft er geen sprake te zijn van redelijk gebruik, zeker niet als je creatie geen nieuwe uiting, betekenis of boodschap toevoegt aan het origineel. Net als bij de andere voorbeelden zal de rechter ook hier kijken naar alle vier factoren van redelijk gebruik en naar de gebruikte hoeveelheid origineel materiaal.

 

Was dit nuttig?
Hoe kunnen we dit verbeteren?