Dozwolony użytek w YouTube

Zgodnie z amerykańskim prawem autorskim dozwolony użytek pozwala na wykorzystanie treści chronionych prawem autorskim w określonych okolicznościach bez zgody właściciela tych praw. Typowe przykłady to komentarze, krytyka, badania, nauczanie i materiały informacyjne.

W sądach każdy przypadek dozwolonego użytku jest oceniany indywidualnie. Zanim prześlesz film, który zawiera treści chronione prawem autorskim, zastanów się, czy nie warto zasięgnąć porady prawnej.

Dozwolony użytek – prawa autorskie w YouTube

Zasubskrybuj kanał YouTube Creators, gdzie znajdziesz najnowsze wiadomości, porady i wskazówki.

4 czynniki dozwolonego użytku

W Stanach Zjednoczonych, gdy sądy rozstrzygają sprawy dotyczące dozwolonego użytku, sędzia rozważa, w jaki sposób 4 czynniki dozwolonego użytku mają zastosowanie do konkretnego przypadku. Te czynniki to:

1. Cel i sposób wykorzystania: wykorzystanie w celach edukacyjnych i niekomercyjnych jest częściej uznawane za dozwolony użytek niż wykorzystanie komercyjne. Dodanie nowej formy ekspresji lub nowego znaczenia do oryginalnego materiału zostanie z większym prawdopodobieństwem potraktowane jako dozwolony użytek niż w przypadku skopiowania oryginału.
2. Rodzaj utworu chronionego prawem autorskim: użycie materiału pochodzącego z utworów opartych na faktach zostanie z większym prawdopodobieństwem potraktowane jako dozwolony użytek niż w przypadku utworów fikcyjnych.
3. Długość i istotność użytego fragmentu: wykorzystanie mniejszych fragmentów materiału pochodzącego z oryginalnego utworu zostanie z większym prawdopodobieństwem potraktowane jako dozwolony użytek niż w przypadku użycia większych części. Jeśli jednak to, co zostało zapożyczone, stanowi „istotę” utworu, wykorzystanie nawet niewielkiego fragmentu może nie zostać uznane za dozwolony użytek.
4. Wpływ użycia na potencjalny rynek: użycie, które niekorzystnie wpływa na możliwość czerpania zysków z oryginalnego utworu przez właściciela praw autorskich, jest zazwyczaj postrzegane jako niedozwolone. W przypadku parodii sądy mogą niekiedy zrobić wyjątek.

Czy chroni mnie zasada dozwolonego użytku, jeśli…

…dodam informacje o właścicielu praw autorskich?

Ważną rolę w analizie przypadków dozwolonego użytku odgrywa „transformatywność”, czyli stopień przekształcenia. Samo wskazanie właściciela utworu chronionego prawem autorskim nie spowoduje, że niezmieniona kopia jego materiałów zostanie objęta zasadą dozwolonego użytku. Wyrażenia takie jak „wszystkie prawa należą do autora” lub „nie jestem właścicielem” nie oznaczają, że używasz materiału w sposób dozwolony. Nie oznacza to też, że masz pozwolenie właściciela praw na wykorzystanie treści.

…umieszczę w filmie zastrzeżenie o wyłączeniu odpowiedzialności?

Nie istnieje żadne magiczne zaklęcie, które sprawi, że wykorzystanie przez Ciebie materiałów chronionych prawem autorskim należących do innej osoby zostanie automatycznie objęte zasadą dozwolonego użytku. Umieszczenie w filmie sformułowania „naruszenie praw autorskich nie jest moim zamiarem” nie zapewni Ci automatycznej ochrony przed roszczeniami związanymi z naruszeniem tych praw.

…poinformuję, że treści są wykorzystywane w celach „rozrywkowych” lub „niekomercyjnych”?

Sądy dokładnie sprawdzają, do jakich celów wykorzystujesz dany materiał, aby zdecydować, czy rzeczywiście jest to dozwolony użytek. Oświadczenie, że przesłany materiał „służy jedynie celom rozrywkowym” nie jest wystarczające. Użycie materiału w celach „niekomercyjnych” jest traktowane przychylnie, ale nie stanowi niezawodnej linii obrony.

…do treści innej osoby, które są chronione prawem autorskim, dodam stworzony przez siebie materiał?

Nawet jeśli dodasz coś od siebie do treści innego autora, ich wykorzystanie nadal nie musi zostać uznane za dozwolony użytek. Jeśli Twój utwór nie wprowadza do oryginału nowej formy ekspresji, nowego znaczenia ani przekazu, prawdopodobnie nie dotyczy go zasada dozwolonego użytku. Tak jak w poprzednich omawianych sytuacjach, sądy będą analizować poszczególne przypadki pod kątem wszystkich czterech czynników decydujących o dozwolonym użytku – w tym także ilości oryginalnych materiałów, które zostały użyte.

…mieszkam poza Stanami Zjednoczonymi?

Chociaż reguły dotyczące wyłączenia ochrony prawa autorskiego są często podobne na całym świecie, mogą się od siebie różnić. W różnych krajach i regionach mogą obowiązywać inne zasady na temat tego, kiedy można wykorzystać treści chronione prawem autorskim bez zgody właściciela tych praw.

Na przykład w Unii Europejskiej wykorzystanie materiałów musi mieścić się w określonych kategoriach, takich jak cytat, krytyka, recenzja, karykatura, parodia czy pastisz. W innych krajach i regionach istnieje pojęcie „działania w dobrej wierze”, które może jednak mieć inny zakres.

Pamiętaj, że gdy rozpatrujemy żądania usunięcia treści, bierzemy pod uwagę lokalne przepisy. Więcej informacji o tym, jak przetwarzamy te żądania, znajdziesz w Raporcie przejrzystości YouTube dotyczącym praw autorskich. Informuje on m.in. o tym, jak często prosimy o dodatkowe informacje od właścicieli praw autorskich, którzy twierdzą, że film nie kwalifikuje się do wyłączenia ochrony prawa autorskiego.

Najczęstsze pytania

Jak działa system Content ID w sytuacjach dozwolonego użytku?

Przesłanie filmu, który zawiera treści chronione prawem autorskim, bez zgody właściciela tych praw może skończyć się zgłoszeniem roszczenia z systemu Content ID do tego filmu. Roszczenie uniemożliwi zarabianie na filmie, nawet jeśli wykorzystasz tylko kilka sekund materiału, na przykład krótki fragment popularnej piosenki.

Automatyczne systemy, takie jak Content ID, nie są w stanie określić, czy dozwolony użytek jest uzasadniony. Taka decyzja jest subiektywna, zależy od konkretnego przypadku i może zostać podjęta jedynie przez sąd. YouTube nie może podejmować decyzji o dozwolonym użytku ani pośredniczyć w sporach dotyczących praw autorskich, ale nie oznacza to, że dozwolony użytek nie może istnieć na YouTube. Jeśli uważasz, że Twój film spełnia kryteria dozwolonego użytku, możesz bronić swojego punktu widzenia, zgłaszając sprzeciw do roszczenia z systemu Content ID. Takiej decyzji nie należy podejmować pochopnie. W niektórych przypadkach może być konieczne zgłoszenie sprzeciwu w formie odwołania i poprzez roszczenie wzajemne związane z ustawą DMCA.

Jeśli zarówno Ty, jak i strona wnosząca roszczenie będziecie próbować zarabiać na filmie w trakcie trwania sporu, będziemy zbierać i zatrzymywać uzyskane środki do czasu jego rozwiązania. Gdy to nastąpi, wypłacimy zarobki odpowiedniej stronie.

Opcje rozwiązania roszczenia poza procesem zgłaszania sprzeciwu

Najprostszym sposobem na radzenie sobie z roszczeniami z systemu Content ID jest unikanie ich. W Bibliotece audio YouTube znajdziesz muzykę niechronioną prawem autorskim, której możesz używać w swoich filmach. Jeśli zdecydujesz się na używanie muzyki pobranej z innych stron z utworami bezpłatnymi lub objętymi licencją, przeczytaj uważnie warunki korzystania z danej usługi. Niektóre z tych usług mogą nie przyznawać praw do korzystania z muzyki w YouTube ani zarabiania na niej, więc nadal możesz otrzymać roszczenie z systemu Content ID.

Jeśli otrzymasz roszczenie z systemu Content ID dotyczące muzyki, która nie jest niezbędna w filmie, możesz ją usunąć lub zastąpić utworami niechronionymi prawem autorskim z Biblioteki audio YouTube. Możesz też ponownie przesłać film bez treści chronionych prawem autorskim.

Czym jest inicjatywa YouTube dotycząca ochrony dozwolonego użytku?

Czasami prosimy też twórców o dołączenie do inicjatywy chroniącej niektóre przykłady „dozwolonego użytku” na YouTube przed żądaniami usunięcia treści. W ramach tej inicjatywy YouTube zabezpiecza twórców, których filmy mimo zgodności z zasadą dozwolonego użytku zostały objęte prośbą o usunięcie z powodu naruszenia praw autorskich, przed kosztami prawnymi w wysokości maksymalnie miliona dolarów, jeśli prośba o usunięcie treści doprowadzi do procesu o naruszenie praw autorskich.

Celem tej inicjatywy jest zapewnienie tym twórcom szansy na ochronę ich utworów. Stworzono ją również z myślą o środowisku twórczym i jego edukacji zarówno w kwestii znaczenia, jak i ograniczeń dozwolonego użytku. Ze względu na różnice w przepisach regulujących takie korzystanie z treści w różnych krajach i regionach (jak opisano powyżej) możemy oferować taką pomoc tylko twórcom mieszkającym w USA, którzy zgodzili się, by ich treści były dostępne tylko w Stanach Zjednoczonych.