Adil kullanımla ilgili sık sorulan sorular

Adil kullanım, telif hakkıyla korunan materyali belirli koşullar altında telif hakkı sahibinden izin almadan yeniden kullanabileceğinizi belirten yasal bir ilkedir.

Birkaç sihirli kelime söylediğinizde adil kullanımın otomatik olarak geçerli olacağını düşünmenize neden olabilecek yanıltıcı bilgiler etrafta dolanmaktadır. Aslında sahibi olmadığınız, telif hakkı ile korunan içerikleri kullandığınızda adil kullanım tarafından korunduğunuzu garanti altına alan sihirli bir değnek yoktur.

Adil kullanımla ilgili genel sorular

Adil kullanım nasıl işler?
ABD'de adil kullanım hakim tarafından belirlenir. Bu hakim, belirli bir vakayı bir dizi ilke temelinde analiz eder. Telif hakkı sahibinin izni olmadan materyal kullanmanın uygun olduğu durumlar için geçerli kurallar ülkeden ülkeye değişmektedir. Örneğin, ABD'de yorum, eleştiri, araştırma, öğretim veya haber sunma eserleri adil kullanım olarak kabul edilebilir. Diğer ülkelerdeyse farklı şekilde işleyen adil kullanım adlı benzer bir düşünce olabilir.
Neler adil kullanım teşkil eder?

1. Kullanımın, ticari amaçla mı yoksa kâr amacı gütmeyen eğitim amacıyla mı yapıldığı dahil olmak üzere amacı ve şekli

Mahkemeler genellikle kullanımın "dönüştürücü" olup olmadığına bakarlar. Örneğin, ilgili kullanımın orijinal çalışmaya yeni bir anlam veya ifade katıp katmadığı ya da yalnızca orijinali kopyalayıp kopyalamadığı değerlendirilir. Ticari kullanımların adil olarak kabul edilmesi daha düşük bir olasılıktır; ancak birinin bir videodan para kazanırken kullanımı yine de adil kullanım olabilir.

2. Telif hakkıyla korunan çalışmanın yapısı

Aslen gerçeğe dayanan çalışmalardaki malzemelerin kullanımı, tamamen kurgusal çalışmaların kullanımına göre daha yüksek olasılıkla adil kullanım sayılır.

3. Telif hakkıyla korunan çalışmanın bütününe kıyasla kullanılan kısmın miktarı ve önem derecesi

Orijinal bir çalışmadan çok küçük bir bölümün ödünç alınmasının, büyük bir bölümü almaya göre adil kullanım sayılma olasılığı daha yüksektir. Yine de, kullanılan küçük parça, çalışmanın "kalbini" oluşturuyorsa, küçük bir parçanın alınmış olması bile adil kullanım değerlendirmesine olumsuz etki edebilir.

4. Kullanımın, potansiyel pazara veya telif hakkıyla korunan çalışmaya etkisi

Telif hakkı sahibinin kendi orijinal çalışmasından kâr elde etme olanağını olumsuz etkileyen kullanımların, adil kullanım olarak değerlendirilme olasılığı daha düşüktür. Mahkemeler bazen parodi içermesi durumunda, bu etkende istisna yapabilmektedirler.

Adil kullanım ne zaman geçerlidir?
Sahip olmadığınız bir telif hakkıyla korunan içeriği kullandığınızda, telif hakkı sahibine jenerikte yer verseniz, "hak ihlali yoktur" gibi bir sorumluluk reddi beyanı yayınlasanız veya başkasının içeriğine biraz orijinal içerik ekleseniz bile kullanımınız otomatik olarak adil kullanım olmaz. Özellikle kullanılan içeriğe yorum yapmayan veya bu içeriği eleştiren kullanıcıların (ve orijinal çalışmanın yerini alan içeriklerin) adil kullanım olarak değerlendirilmesi olası değildir.

Content ID'nin adil kullanımda işleyiş şekli

Telif hakkıyla korunan içeriğe sahip bir videoyu telif hakkı sahibinden izin almadan yüklerseniz (popüler şarkılardan kesitler gibi yalnızca birkaç saniyelik kullanımlar bile olsa) Content ID hak talebi alabilirsiniz ve bunun sonucunda ilgili videodan para kazanma özelliğiniz devre dışı bırakılabilir.

Content ID gibi otomatik sistemler, duruma bağlı ve öznel bir karar gerektiren adil kullanımı belirleyemez. Bu karar yalnızca mahkemeler tarafından verilebilir. YouTube, adil kullanımı belirleyemez veya telif hakkı anlaşmazlıklarında arabuluculuk yapamaz ancak bu, adil kullanımın YouTube'da yer alamayacağı anlamına gelmez. Videonuzun adil kullanım kapsamında olduğuna inanıyorsanız durumunuzu Content ID itiraz süreci aracılığıyla savunabilirsiniz. Bazı durumlarda söz konusu anlaşmazlığı itiraza ve olası bir DMCA karşı bildirim sürecine taşımanız gerekebileceğinden bu karar hafife alınmamalıdır.

İtiraz sürecindeki bir videodadan hem siz hem de hak talebinde bulunan kullanıcı para kazanmaya çalışıyorsa anlaşmazlık çözülene ve tahakkuk eden kazançlar ilgili tarafa ödenene kadar para kazanma özelliğini etkin durumda tutarız.  

Hak taleplerini itiraz sürecinin dışında çözmek için tercih edebileceğiniz seçenekler

Content ID hak talepleriyle başa çıkmanın en kolay yolu, her şeyden önce bunu almamaya çalışmaktır. Videonuz için kesinlikle gerekli olmadığı sürece telif hakkıyla korunan içerik kullanmayın. Videolarınızda ücretsiz olarak kullanabileceğiniz müzikler için YouTube Ses Kitaplığı'nı inceleyin. Telif ücreti gerektirmeyen sitelerde veya lisans sitelerinde bulunan müzikleri kullanmayı tercih ederseniz şartlar ve koşulları dikkatlice okuduğunuzdan emin olun. Bu hizmetlerden bazıları, müzikleri YouTube'da kullanma veya YouTube'da müziklerden para kazanma hakkı sağlamayabilir. Bu durumda da yine Content ID hak talebi alabilirsiniz.

Videonuz için önemli olmadığını düşündüğünüz bir müzikle ilgili olarak Content ID hak talebi alırsanız müziği kaldırmanız veya Ses Kitaplığı'nda telif hakkıyla korunan parçalarla değiştirmeniz mümkün olabilir. Ayrıca videoyu, hak talebinde bulunulan içerik olmadan ve yeni bir URL ile tamamen yeniden düzenleme seçeneğiniz de vardır.

Aşağıdaki durumlarda adil kullanım tarafından korunur muyum?

Jenerikte telif hakkı sahibinin adını verdiysem?

Dönüştürülebilirlik, adil kullanım analizinde genellikle oldukça önemli bir etkendir. Telif hakkıyla korunan eserin sahibini kaynak göstermek, eser sahibinin içeriğinin dönüştürülemez kopyasını kendiliğinden adil kullanım durumuna getirmez. "Tüm haklar içeriğin hazırlayanına aittir" ve "sahibi değilim" gibi ifadeler otomatik olarak bu içeriği adil kullandığınız anlamına gelmez. Ayrıca bu ifadeler telif hakkı sahibinin iznini aldığınızı da göstermez.

Videomda bir sorumluluk reddi beyanı yayınladıysam?
Aslında sahibi olmadığınız, telif hakkı ile korunan içerikleri kullandığınızda adil kullanım tarafından korunduğunuzu garanti altına alan sihirli sözcükler yoktur. "Hak ihlali yoktur" gibi ifadelere yer vermek sizi otomatik olarak bir telif hakkı ihlali hak talebinden korumaz.
İçeriği "eğlence" veya "kâr amacı gütmeyen" biçimde kullanıyorsam?

Mahkemeler, adil olup olmadığını değerlendirirken kullanım amacınızı dikkatli bir şekilde inceler. Örneğin, yüklemenizi "yalnızca eğlence amaçlı" olarak beyan etmenizin adil kullanım dengeleme testinin sonuçlarını değiştirmesi çok olası değildir. Benzer şekilde, "kâr amacı gütmeyen" kullanımlar da adil kullanım analizinde avantajlıdır; ancak bu da otomatik olarak başlı başına bir savunma değildir.

Başka birinin telif hakkıyla korunan çalışmasına kendi oluşturduğum orijinal bir içeriği eklediysem?
Özellikle sizin oluşturduğunuz içerik orijinal içeriğe yeni bir ifade biçimi, anlam veya mesaj kazandıramazsa başka birinin içeriğine kendiniz de az çok bir şeyler eklemiş olsanız bile kullanımınız adil kullanım olarak değerlendirilmeyebilir. Burada tartışılan diğer tüm olaylarda olduğu gibi, mahkemeler kullanılmış orijinal içeriğin miktarı da dahil olmak üzere adil kullanım testinin tüm dört etkenini de dikkate alır.

 

Bu size yardımcı oldu mu?
Bunu nasıl iyileştirebiliriz?