"Adil kullanım" nedir?

Pek çok ülkede, telif hakkı ile korunan eserlerin belirli kullanımları, telif hakkı sahiplerinin haklarını ihlal etmemektedir. Örneğin, ABD'de telif hakları "adil kullanım" prensibi ile sınırlandırılmaktadır ve telif hakkı ile korunan malzemenin eleştiri, belgesel, haber bülteni, öğretim, öğrenim bursu veya araştırma gibi belirli amaçlarla kullanımı adil olarak kabul edilmektedir. ABD yargıçları, bir adil kullanım savunmasının geçerli olup olmadığına, aşağıda eğitim amaçlı verdiğimiz dört etmene göre karar vermektedir. Bazı ülkelerde, farklı şekilde başvuru yapılacak "adil anlaşma" adlı benzer bir kavram bulunmaktadır.

İlgili yasayı bilmenin ve düşündüğünüz kullanım şeklinin yasayla korunup korunmadığını anlamanın sizin sorumluluğunuz olduğunu unutmayın. Kendi oluşturmadığınız ve telif hakkı ile korunan bir malzemeyi kullanmayı planlıyorsanız, öncelikle yasal danışmanlık almanızı kesinlikle öneririz. Google yasal öneride bulunamaz veya yasal kararlar veremez.

Adil kullanımın dört etmeni şunlardır:

1. İster ticari amaçla ister kâr amacı gütmeyen eğitim amacıyla kullanılıyor olsun, bu kullanımın amacı ve niteliği

Mahkemeler genellikle kullanımın "dönüştürücü" olup olmadığına yoğunlaşır. Diğer deyişle, orijinale yeni bir ifade veya anlam ekleyip eklemediğine veya sadece orijinalden kopyalıyor olup olmadığına bakılır.

2. Telif hakkı ile korunan eserin doğası

Esas olarak somut eserlerden malzeme kullanılması, tamamen kurgusal eserlerin kullanılmasına kıyasla muhtemelen daha adil olacaktır.

3. Telif hakkı alınmış eserin tamamı düşünüldüğünde kullanılan bölümün miktarı ve önemi

Orijinal bir eserden küçük miktarlarda malzeme ödünç alınması, daha büyük bölümler ödünç almaktan daha fazla adil kullanım olarak değerlendirilecektir. Ancak, bazı durumlarda, alınan küçük bölüm eserin "özünü" oluşturuyorsa adil kullanım olarak değerlendirilmeyebilir.

4. Kullanımın, telif hakkı alınmış eserin potansiyel pazarına veya değerine olan etkisi.

Söz konusu eserin yerine talep oluşturarak telif hakkı sahibinin kendi orijinal eserinden edeceği kârı olumsuz etkileyen kullanımların adil kullanım olma ihtimali düşüktür.